Eczacılık mesleği, simyadan keşif yolculuklarına, Aydınlanma Çağı ilkelerinden ilaçların endüstriyel üretimine kadar uzanan çok çeşitli etkilerle yüzyıllar süren bir gelişimin sonucudur. Eski dönemlerde hastalığı teşhis eden hekimler ve gerekli ilaçları hazırlayan eczacılar arasında bir fark bulunmazken, 1241 yılında Hohenstaufen İmparatoru II. Friedrich’in yayınladığı tıbbi emirle bu iki meslek resmen birbirinden ayrılmıştır. Aynı dönemde oluşturulan yasalar, eczacılara ve doktorlara kalite gereklilikleri getirmekle kalmamış, aynı kişinin her iki mesleği de icra etmesini yasaklamıştır.
Simyacıların insan bedeni üzerinde iyileştirici, güçlendirici ve gençleştirici etkisi olacağını düşündükleri ‘’ölümsüzlük iksirini’’ ararken kullandıkları kimyasal ekipmanlar, prosesler ve deneyler eczacılığı büyük ölçüde zenginleştirmiş ve eczacıların kimya konusundaki bilgilerini genişletmiştir. Bu durum ise eczacılığın bağımsızlığını garanti altına alan ve gerçek anlamda ortaya çıkmasını sağlayan temeli oluşturmaktadır.
Günümüz eczacısının temel mesleki rolleri, ilaçları aramak, hazırlamak, birleştirmek, tedarik etmek, depolamak, satmak ve bertarafını veya imhasını organize etmek, istenen terapötik etkiyi elde etmek ve ilaçla ilgili sorunları en aza indirmek için ilaçların güvenli ve etkili kullanımını sağlamak ve kontrol etmektir.
10 yıldızlı eczacılık modeli, eczacıların sadece ilaç dağıtımıyla sınırlı kalmayıp, daha geniş bir yelpazede sağlık hizmetleri sunmasını öngören bir vizyonu temsil etmektedir. Temel eczacının mesleki rollerinin çok işlevliliği göz önüne alınarak, 1997’de Dünya Sağlık Örgütü Danışma Grubu ve 2000 yılında Uluslararası Eczacılık Federasyonu tarafından onaylanan ve eczacının yedi önemli mesleki rolünü belirleyen “yedi yıldızlı eczacı” konsepti oluşturulmuştur. Buna göre eczacı; bir bakıcı, bir karar verici, bir iletişimci, bir yönetici, hayat boyu öğrenen, bir öğretmen ve bir liderdir. Eczacıların modern sağlık hizmetlerine daha entegre ve inovatif bir rol alması hedeflenerek ‘’araştırmacı’’ ve ‘’girişimci’’ rolleri de eklenmiştir. Son olarak ‘’pozitif değişimin temsilcisi’’ rolü de eklenerek 10 yıldızlı eczacılık konsepti benimsenmiştir.
1.BAKICI
Eczacılar mesleki uygulamalarını, sağlık sistemi ve mesleğin daha geniş hedefleriyle bütünleştirirken hastalarına uygun eczacılık bakım olanaklarının sağlanmasına öncelik vermelidir. Bu doğrultuda; hastanın sağlık durumunu, tıbbi okuryazarlık düzeyini ve farmasötik bakımın kalitesi için fizyolojik ihtiyaçlarını değerlendirmelidir. Tele- eczacılık becerileri ve telekomünikasyon teknolojileri altyapısıyla kaliteli eczacılık bakımını uzaktan sağlayabilmelidir. Acil durumlarda (pandemi, savaş vb.) ilaç tedarik sirkülasyon zinciri boyunca çevresel riskin azaltılmasında aktif rol almak da eczacının sorumlulukları arasındadır.
2.KARAR VERİCİ
Eczacılar hasta bakımı için etkili güvenli ve uygun maliyetli farmasötik kaynakların kullanılmasını sağlayan hızlı, bilinçli ve etik kararlar verebilmelidir. Etkili karar verici olabilmek için verileri ve çıktıları gözlemleme, değerlendirme, üretme, yenileme ve optimize etme becerilerine sahip olması gerekmektedir. Kanıta dayalı tıp ve eczacılık verilerinin ve mesleki yargıların uygun şekilde değerlendirerek, hastalar için farmakoterapi riskini en aza indiren ve kaliteli farmasötik bakım sağlanmasını teşvik eden rasyonel bir farmasötik bakım türünün seçimi gibi güvenli ve mantıklı kararların benimsenmesini sağlayabilmelidir.
3. İLETİŞİMCİ
Eczacılar farmasötik ürünler ve kullanımlarıyla ilgili bilgileri iletmede etkili rol alarak reçeteyi yazan hekim ile hasta arasında bir köprü görevi görebilmelidir. Kişilerarası iletişimin sözlü ve sözsüz becerilerine ve eczacılık etiği ve deontolojisinin temel ilkelerine sahip olmalı ve bunları pratikte uygulayabilmelidir. Rekreasyonel amaçlı potansiyel olarak zararlı maddelerin kullanımı ve madde bağımlılığının önlenmesi, yaygın hastalıkların önlenmesi, tehlikeli bulaşıcı, viral ve paraziter hastalıkların önlenmesi ve bu hastalıkların, tıbbi ve biyolojik özelliklerinin ve mikrobiyolojik özelliklerinin zamanında tespiti ve tedavisinin sürdürülmesi amacıyla halk arasında bilgilendirme çalışmaları yaparak etin iletişim becerilerini sergileyebilmelidir.
4. YÖNETİCİ
Eczacının yönetici olarak başlıca rolü, örgütsel yönetime ilişkin profesyonel bilgiye dayalı olarak çalışanları etkili bir şekilde etkileme, belirli bir iş kurma ve diğer profesyonellerden gelen liderliği olumlu algılama becerisini içermektedir. Ayrıca eczacılar, insan gücü, fiziksel ve finansal kaynaklar gibi doğal ve ticari kaynakları yönetme yeteneğine sahip olmalıdır. İlaç etiketi bilgilerini yönetmekten, ilaçların kalitesini sağlamaktan ve klinik yeterliliklerini koruyarak hasta bakımında etkin bir şekilde rol almaktan daha fazla sorumluluk üstlenmelidirler. Bölüm politikaları ve prosedürleri, hedefler, kalite güvence programları, güvenlik ile çevresel ve enfeksiyon kontrol standartlarını geliştirmek ve sürdürmek, eczacıların etkili bir yönetici olarak gelişmelerine yardımcı olan temel unsurlardır.
5. YAŞAM BOYU ÖĞRENEN İçinde bulunduğumuz çağın en önemli özelliklerinden biri “değişim”dir. Eczacılık becerileri, protokoller, ürünler ve bunlarla ilgili bilgiler hızla gelişmekte ve güncellenmektedir. Bu sebeple eczacı lisans eğitimi ile başlayan mesleki öğrenme sürecini kariyeri boyunca devam ettirerek hastalara maksimum faydayı sağlayabilmektedir. Yaşam boyu öğrenen olabilmek için meraklı, yeni gelişmelere ve konulara ilgili, bilgi okuryazarı, örgütleme ve öğrenme becerilerine sahip olunması gerekmektedir.
6.ÖĞRETMEN
Eczacılar, geleceğin eczacılarını eğitmek ve toplum sağlığı eğitmenleri olarak hizmet vermek açısından eşsiz bir konumdadırlar. Bu durum eczacılara bilgilerini paylaşmalarını, güncellemelerini ve becerilerini geliştirmeleri için mükemmel bir fırsat sunmaktadır. Eczacı, yeni nesil ilaç uzmanlarına bilgi, beceri ve yeteneklerini aktarabilmeli ve mentorluk da dahil olmak üzere bağımsız bilişsel aktivite göstermelerini teşvik edebilmelidir. Hastalara sağlık koruma ve geliştirme, tıbbi okuryazarlık konularında eğitim verilmesine katılabilmeli ve bilimsel olarak sağlam yöntemler kullanarak sağlıklı bir yaşam tarzını etkili bir şekilde teşvik edebilmelidir. Sahte ilaçların dağıtımının önlenmesi ve farmasötik atıkların bertarafı konusunda hastaları eğitmelidir.
No responses yet